مقایسه سرمایه گذاری در فارکس و بورس

بورس یا فارکس؟

بازار فارکس یکی از بزرگترین بازارهای مالی دنیا محسوب می شود و از آنجایی حجم پول در گردش و قدرت نقدشوندگی بسیار بالایی دارد و همچنین دارای ساعات معاملاتی طولانی و استفاده از اهرم معاملاتی می باشد، بسیاری از معامله‌ گران  مجذوب این بازار می شوند. در سوی دیگر، بازار بورس است که شرکت‌ هایی با پایداری بالا می باشند و می ‌توانند در شرایط مواجهه با اقتصاد ناپایدار و چالش برانگیز، همچنان به فعالیت خود ادامه دهند و حتی به سهامداران‌ خود نیز سود نقدی پرداخت نمایند.

ذکر این نکته ضروری است که بورس در مقایسه با فارکس و حتی بازار آتی، معمولا نوسانات کمتری را تجربه می کند و معامله گران نیز با ثبات بیشتری مواجه بوده و اغلب از آن به عنوان یک سرمایه‌ گذاری با پتانسیل رشد مداوم و افزایش ارزش پرتفوی یاد می شود. در ادامه به مقایسه سرمایه گذاری در فارکس و بورس می پردازیم.

مقایسه سرمایه گذاری در فارکس و بورس

ساعت و دسترسی به بازار

زمان‌بندی معاملات یکی از تفاوت‌های بارز میان بازار فارکس و بورس به شمار می‌رود. در حالی که بورس‌ها معمولاً در ساعات محدود و مشخصی فعالیت می‌کنند، بازار فارکس تقریباً به‌طور مداوم در حال کار است. این ویژگی می‌تواند تأثیر چشمگیری بر شیوه‌های معاملاتی و انعطاف‌پذیری سرمایه‌گذاران داشته باشد.

ساعات معاملات فارکس

بازار فارکس ۲۴ ساعته و در پنج روز کاری هفته (دوشنبه تا جمعه) فعال است. این بازار به چهار جلسه اصلی تقسیم می‌شود: سیدنی، توکیو، لندن و نیویورک. این تقسیم‌بندی به گونه‌ای است که در هر زمانی از شبانه‌روز، حداقل یک بازار فعال وجود دارد و حجم معاملات به‌طور نسبی مناسب است.

این ویژگی به‌خصوص برای معامله‌گرانی که در مناطق زمانی مختلف زندگی می‌کنند یا به دنبال فرصت‌های سریع و لحظه‌ای هستند، مزیتی قابل توجه محسوب می‌شود. همچنین، امکان بهره‌برداری از نوسانات بازار در ساعاتی متفاوت از شبانه‌روز، به انعطاف‌پذیری برنامه‌ریزی سرمایه‌گذاران کمک می‌کند.

ساعات معاملات بورس (جهانی و ایران)

برعکس بازار فارکس، ساعات معاملات بورس‌ها محدود و بسته به موقعیت جغرافیایی متفاوت است. بورس‌های معتبر جهانی، از جمله نیویورک (NYSE)، لندن (LSE) و توکیو (TSE)، تنها در چند ساعت مشخص در روز و در روزهای کاری خاص فعالیت دارند.

در ایران، بازار بورس از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ روزهای شنبه تا چهارشنبه فعال است. این محدودیت زمانی موجب می‌شود که فرصت‌های معاملاتی کمتر شده و سرمایه‌گذاران برای پیاده‌سازی استراتژی‌های سریع با چالش‌های بیشتری مواجه شوند.

استراتژی های ممنوعه پراپ تریدینگ

نوع دارایی و مالکیت واقعی

نوع دارایی‌هایی که در بازار فارکس و بورس معامله می‌شوند و همچنین مفهومی که در پس این معاملات نهفته است، از دیگر تفاوت‌های اساسی این دو بازار به شمار می‌رود. در فارکس، بیشتر با تغییرات نرخ برابری ارزها سروکار داریم، در حالی که بورس بر پایه سهام شرکت‌های واقعی عمل می‌کند.

معاملات جفت ارز (فارکس)

در بازار فارکس، معامله‌گران به خرید و فروش جفت ارزها می‌پردازند؛ به این معنا که در هر معامله، یک ارز خریداری و ارز دیگری به‌طور هم‌زمان به فروش می‌رسد. به عنوان مثال، در جفت ارز EUR/USD، خرید به مفهوم انتظار برای تقویت یورو در مقابل دلار است.

نکته حائز اهمیت این است که در بازار فارکس هیچ‌گونه مالکیت فیزیکی یا واقعی بر ارزها وجود ندارد. در این بازار، معامله‌گران با استفاده از نوسانات قیمت در زمان‌های کوتاه یا بلند مدت، سود یا زیان می‌کنند. فعالیت این بازار عمدتاً بر اساس تحلیل‌های تکنیکال، اخبار اقتصادی، نرخ بهره و شاخص‌های اقتصادی کلان صورت می‌گیرد.

مالکیت سهام (بورس)

در بورس، افراد با خرید سهام، به‌واقع بخشی از مالکیت یک شرکت را به دست می‌آورند. این نوع مالکیت با حقوقی نظیر دریافت سود نقدی، حق رأی در مجامع عمومی و امکان نگهداری بلندمدت همراه است. سرمایه‌گذاران در بورس به دنبال رشد ارزش شرکت یا دریافت سود سالانه هستند.

این ویژگی بورس را برای افرادی که به‌دنبال سرمایه‌گذاری پایدار و ایجاد دارایی‌های بلندمدت هستند، مناسب می‌سازد. همچنین، امکان انجام تحلیل‌های بنیادی و بررسی صورت‌های مالی، دیدی شفاف‌تر برای اتخاذ تصمیمات فراهم می‌کند.

نقدشوندگی و حجم بازار

نقدشوندگی به معنای توانایی تبدیل دارایی به پول نقد، از جمله عوامل اساسی در انتخاب بازار برای سرمایه‌گذاری به شمار می‌آید. این مفهوم، به همراه حجم بازار، نمایانگر عمق و سلامت مالی بازار مورد نظر است.

نقدشوندگی بالا در فارکس

بازار فارکس، با گردش مالی روزانه‌ای بالغ بر ۷ تریلیون دلار (بر اساس گزارش BIS)، به‌عنوان نقدشونده‌ترین بازار مالی جهان شناخته می‌شود. این ویژگی ناشی از حضور بانک‌های مرکزی، مؤسسات مالی بزرگ، شرکت‌های چندملیتی و تریدرهای خُرد است که در هر لحظه حجم بالایی از سفارشات خرید و فروش را ایجاد می‌کنند.

این وضعیت به معامله‌گران این امکان را می‌دهد که تقریباً در هر لحظه با حداقل اختلاف قیمت (اسپرد) بتوانند موقعیت معاملاتی خود را ببندند یا باز کنند. این ویژگی، به‌ویژه برای سبک‌های معاملاتی پر حجم یا کوتاه‌مدت، مانند اسکالپ یا ترید روزانه، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

تنوع نقدشوندگی در بورس جهانی و ایران

در بازار بورس جهانی، نقدشوندگی به‌طور قابل‌توجهی وابسته به نماد معاملاتی است. سهام شرکت‌های بزرگ نظیر اپل، مایکروسافت و آمازون دارای نقدشوندگی بالایی هستند، در حالی که سهام شرکت‌های کوچک یا نوپا ممکن است با حجم پایین‌تری معامله شوند.

این موضوع در بورس ایران نیز به وضوح قابل مشاهده است. سهم‌هایی که در شاخص کل یا هم‌وزن تأثیرگذارند (مانند فولاد، فملی و شستا) معمولاً نقدشوندگی بیشتری دارند. با این حال، بسیاری از نمادهای کوچک با مشکل کمبود خریداران و فروشندگان مواجه‌اند که ریسک بلوکه شدن سرمایه در این نمادها را افزایش می‌دهد.

اهرم مالی (لوریج) و ریسک آن

اهرم مالی، که به‌عنوان لوریج نیز شناخته می‌شود، ابزاری است که به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد تا با چند برابر سرمایه واقعی خود وارد معاملات شوند. این قابلیت یکی از اصلی‌ترین تفاوت‌های بین بازار فارکس و بورس است و تأثیر عمده‌ای بر سطح ریسک سرمایه‌گذاری دارد.

دامنه اهرم در فارکس

استفاده از لوریج در بازار فارکس، امری رایج و در بسیاری از موارد اجتناب‌ناپذیر است. کارگزاران بازار فارکس معمولاً به کاربران خود امکان استفاده از اهرم‌هایی بین ۱:۱۰ تا حتی ۱:۵۰۰ یا بیشتر را ارائه می‌دهند. به این معنا که با ۱۰۰ دلار، می‌توان تا ۵۰٬۰۰۰ دلار معامله کرد.

این قابلیت می‌تواند در مدت زمان کوتاهی سودهای بالایی را به همراه داشته باشد، اما در عین حال ریسک زیان را به‌طرز قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. بسیاری از تریدرهای تازه‌کار، بدون درک کافی از ماهیت لوریج و مدیریت ریسک، به سرعت سرمایه خود را از دست می‌دهند. بنابراین، آموزش و مدیریت سرمایه، از عوامل کلیدی برای بهره‌برداری صحیح از اهرم در فارکس محسوب می‌شود.

لوریج محدود در بورس

در مقابل، بازار بورس، چه جهانی و چه بورس ایران، معمولاً محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تری برای استفاده از اهرم دارد. در بورس‌های جهانی، استفاده از مارجین نیازمند شرایط خاصی نظیر حداقل موجودی، سطح اعتباری مناسبی و قوانین نظارتی دقیق است.

در بورس ایران نیز ابزارهای مبتنی بر لوریج به‌صورت مستقیم وجود ندارند و تنها برخی نهادهای رسمی مانند کارگزاری‌ها یا صندوق‌های قابل معامله، تسهیلات اعتباری با درصدهای محدود ارائه می‌دهند. این وضعیت موجب شده است که بازار بورس از منظر نوسان ناشی از اهرم، ریسک کمتری نسبت به فارکس داشته باشد، هرچند فرصت‌های سود سریع نیز در آن کمتر است.

مقایسه نوسانات، سود و فرصت‌ها

در بررسی تفاوت‌های میان بازار فارکس و بورس، یکی از عوامل اصلی و تعیین‌کننده، میزان نوسانات و فرصت‌های سوددهی است. رفتار قیمتی دارایی‌های مختلف در این دو بازار به گونه‌ای است که موجب می‌شود هر یک از آن‌ها برای نوع خاصی از سرمایه‌گذاران مناسب باشند.

نوسانات بالای فارکس – فرصتی همراه با ریسک

بازار فارکس به‌طور معمول نوسانات روزانه بیشتری نسبت به بورس دارد. جفت ارزها در بازه‌های زمانی کوتاه می‌توانند نوسانات قابل توجهی را تجربه کنند که این نوسانات متاثر از اخبار اقتصادی، گزارش‌های کلان، تصمیمات بانک‌های مرکزی و حتی توئیت‌های برخی شخصیت‌های اقتصادی است.

این نوسانات می‌تواند فرصت‌های قابل توجهی را برای معامله‌گران کوتاه‌مدت مانند تریدرهای روزانه (day traders) و اسکلپرها (scalpers) فراهم کند تا با بهره‌گیری از حرکات قیمتی کوچک به سود دست یابند. اما این ویژگی همزمان می‌تواند به ضررهای سنگینی نیز منجر شود، به‌ویژه در صورتی که با لوریج بالا همراه باشد. لذا، فارکس بیشتر برای افرادی مناسب است که توانایی تحلیل سریع بازار و کنترل احساسات خود را دارند.

رشد پایدار و سود بلندمدت در بورس

بر خلاف فارکس، بورس به‌طور عمده بر رشد تدریجی قیمت دارایی‌ها و تقسیم سود تأکید دارد. سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌های بنیادی با وضعیت مالی مطلوب، می‌تواند در بلندمدت به افزایش ارزش دارایی و دریافت سود نقدی منجر شود.

علاوه بر این، شاخص‌های بورسی در بلندمدت تمایل به رشد دارند، مشروط به ثبات اقتصادی و سیاسی. این نوع رشد پایدار به‌ویژه برای افرادی که به‌دنبال سرمایه‌گذاری مطمئن و برنامه‌ریزی مالی بلندمدت هستند، به عنوان گزینه‌ای قابل اتکا تلقی می‌شود. در بورس ایران، هرچند نوسانات قابل توجهی مشاهده می‌شود، اما هدف اصلی غالباً حفظ سرمایه در برابر تورم است.

امکان معاملات دوطرفه

یک ابزار مهم برای افزایش انعطاف‌پذیری در بازارهای مالی، امکان کسب سود از کاهش قیمت دارایی‌هاست. در این زمینه تفاوت قابل توجهی میان فارکس و بورس، به‌ویژه بورس ایران، وجود دارد.

سود از کاهش و افزایش قیمت در فارکس

در بازار فارکس، تمامی معاملات به‌صورت جفت ارز انجام می‌شود، به این معنا که هر معامله شامل خرید یک ارز و فروش ارز دیگر است. این ساختار ذاتی امکان معاملات دوطرفه را فراهم کرده است. به‌عنوان مثال، اگر یک تحلیل‌گر پیش‌بینی کند که دلار آمریکا در برابر یورو تضعیف خواهد شد، می‌تواند موقعیت فروش (sell) بر روی جفت ارز EUR/USD باز کند و در صورت تحقق پیش‌بینی، سود کسب کند.

این ویژگی به تریدرها اجازه می‌دهد در بازارهای نزولی نیز فعال باشند و از فرصت‌های سودآوری بهره‌برداری کنند. به واقع، در بازار فارکس هیچ‌گاه «بازار منفی» به معنای واقعی وجود ندارد، چراکه معامله‌گر همواره می‌تواند در هر جهتی موقعیت بگیرد.

معاملات یک طرفه در بورس ایران

در بسیاری از بازارهای بورسی جهانی، ابزارهایی برای معاملات دوطرفه وجود دارد، مانند فروش استقراضی (short selling) و قراردادهای مشتقه. با این حال، این ابزارها معمولاً برای تمامی کاربران قابل دسترس نیستند و نیازمند شرایط خاص قانونی و زیرساخت‌های فنی هستند.

در بورس ایران، عملاً معاملات به‌صورت یک طرفه انجام می‌شوند، به این معنا که سرمایه‌گذار تنها زمانی می‌تواند سود کسب کند که قیمت سهم افزایش یابد. در دوره‌های نزولی یا رکود، امکان کسب سود وجود ندارد و تنها گزینه موجود، فروش دارایی و خروج موقت از بازار می‌باشد.

این محدودیت‌ها باعث شده بورس ایران انعطاف‌پذیری کمتری برای معامله‌گران فعال داشته باشد. هرچند در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای توسعه ابزارهایی چون فروش تعهدی یا قراردادهای آتی صورت گرفته، اما هنوز دسترسی روان و گسترده به این ابزارها برای کاربران خرد فراهم نشده است.

بهترین استراتژی های پراپ تریدینگ در سال 2025

 شفافیت، مقررات و ساختار بازار

شفافیت اطلاعات و وجود مقررات مشخص از عوامل حیاتی در ایجاد اعتماد و امنیت برای سرمایه گذاران است. در این زمینه، تفاوت های بنیادینی بین ساختار بازار فارکس و بورس – به ویژه بورس ایران – وجود دارد که بر نحوه فعالیت و سطح ریسک کاربران تأثیرگذار است.

بازار غیرمتمرکز فارکس و ریسک ها

بازار فارکس به صورت غیرمتمرکز فعالیت می کند؛ به این معنا که هیچ نهاد مرکزی خاصی مسئول اجرای معاملات نیست. معاملات فارکس از طریق شبکه ای از بانک ها، مؤسسات مالی، کارگزاران و تریدرهای فردی انجام می شود که به یکدیگر متصل هستند.

این ساختار باعث انعطاف پذیری و آزادی عمل بیشتر در معاملات می شود، اما در عین حال برخی چالش ها نیز به همراه دارد. نبود یک مرجع مشخص باعث شده نظارت جهانی متمرکزی بر این بازار وجود نداشته باشد و در صورت تخلف یا رفتار ناعادلانه برخی بروکرها، پیگیری حقوقی کاربران محدود باشد. بنابراین انتخاب بروکر مطمئن و دارای رگولاتوری قوی در فارکس، اهمیت بسیار بالایی دارد.

نهادهای نظارتی بورس جهانی و ایران

در مقابل، بازار بورس معمولاً تحت نظارت نهادهای قانونی و مشخصی فعالیت می کند. در بورس های جهانی، سازمان هایی نظیر SEC (ایالات متحده) یا FCA (بریتانیا) بر عملکرد شرکت ها، کارگزاری ها و ساختار بازار نظارت دارند. این ساختار موجب افزایش شفافیت اطلاعات، الزام به گزارش های مالی، و محافظت بیشتر از حقوق سهام داران خرد می شود.

در بورس ایران نیز سازمان بورس و اوراق بهادار مسئول نظارت بر بازار است. تمامی شرکت های بورسی موظف اند گزارش های مالی و اطلاعات بااهمیت را در سامانه کدال منتشر کنند. این سطح از شفافیت، دسترسی تحلیل گران و سرمایه گذاران به اطلاعات واقعی را افزایش داده و امکان تصمیم گیری آگاهانه تری فراهم می کند.

هزینه ها و سرمایه اولیه

هزینه های مرتبط با انجام معاملات و همچنین میزان سرمایه موردنیاز برای شروع فعالیت در هر بازار، از عوامل تعیین کننده در انتخاب بازار هدف برای سرمایه گذاری هستند.

کارمزد، اسپرد و گس در فارکس

در فارکس، ساختار هزینه ای شامل اسپرد(اختلاف قیمت خرید و فروش)، کمیسیون (در برخی بروکرها)، و گاهی هزینه های نگهداری (Swap) است. اسپرد بسته به نوع جفت ارز، نوسانات بازار و نوع حساب معاملاتی متغیر است. در معاملات کوتاه مدت، حتی اسپردهای کوچک نیز می توانند بر سود نهایی تأثیرگذار باشند.

همچنین در برخی شرایط خاص مانند استفاده از شبکه اتریوم برای برداشت یا انتقال توکن ها، هزینه های گس (Gas Fee) ممکن است به کاربر تحمیل شود. این هزینه ها برای کاربران تازه کار ممکن است پیچیده به نظر برسد و نیاز به آموزش و دقت بیشتری داشته باشد.

هزینه های معامله و حداقل سرمایه بورس

در بازار بورس، ساختار کارمزد ساده تری دارد. برای خرید و فروش هر سهم، درصد مشخصی به عنوان کارمزد از سوی کارگزاری و سازمان بورس دریافت می شود که به طور شفاف در سایت شرکت مدیریت فناوری بورس درج شده است. در بورس ایران، این میزان در حال حاضر حدود ۱٫۵ درصد مجموع خرید و فروش است.

از نظر حداقل سرمایه، ورود به بورس نیاز به مبلغ زیادی ندارد و با سرمایه ای کم (برای مثال حدود ۵۰۰ هزار تومان برای بورس ایران) می توان سهام خریداری کرد. این ویژگی باعث شده بورس برای اقشار متوسط جامعه نیز در دسترس باشد. البته برای معاملات حرفه ای تر و تنوع سبد سرمایه گذاری، داشتن سرمایه بیشتر توصیه می شود.

شباهت بورس و فارکس

این دو بازار علاوه بر تفاوت‌های متعدد، شباهت‌هایی با یکدیگر دارند؛ اما تفاوت بورس و فارکس به مراتب بیشتر است و به همین علت شباهت‌هایشان کم‌تر به چشم می‌آیند.

• انجام معامله

هر فردی می‌تواند در بورس و فارکس به معامله بپردازد. حجم معاملات در این بازارها متفاوت است و افراد به روش‌های مختلفی در آن‌ها معامله می‌کنند. تنوع معاملات، مزایا و سوددهی قابل‌توجهی برای افراد به همراه دارد. شما با توجه به اهداف و سرمایه‌تان می‌توانید بازار مناسب را برای سرمایه‌گذاری و معامله انتخاب کنید.

• دسترسی به معاملات

افراد می‌توانند از هر نقطه‌ای که باشند با استفاده از تلفن همراه به این بازارها دسترسی پیدا کنند؛ به عبارت دیگر، دسترسی به این بازارها تقریباً برای همه افراد یکسان است و شما می‌توانید با ورود به پنل کاربری خود در بورس یا فارکس به معامله بپردازید.

• سود دهی

همه ما می‌دانیم که هدف از شرکت در بازارهای مالی مختلف و انجام معاملات «دستیابی به درآمد بالا» است. در هر یک از این بازارها می‌توانید به سود دهی برسید؛ اما برای دستیابی به این هدف و کسب درآمد قابل‌توجه، نیاز به تجربه و آشنایی با بازار دارید.